Rozwód – co musi orzec sąd i ile kosztuje rozwód?

Kiedy sąd orzeka rozwód?

Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Oznacza to, że ustały wszystkie trzy więzi: uczuciowa, fizyczna i gospodarcza, a powrót do wspólnego życia jest według doświadczenia życiowego nieprawdopodobny.

Nawet przy rozpadzie małżeństwa sąd nie orzeknie rozwodu, jeżeli:

• ucierpiałoby na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci,

• rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,

• żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu, a drugi się nie zgadza – chyba że odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

W Polsce rozwód nadal można uzyskać wyłącznie przed sądem. Ustawa o rozwodzie pozasądowym w urzędzie stanu cywilnego została uchwalona w marcu 2026 r., ale Prezydent zawetował ją 30 kwietnia 2026 r. Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy – dla mieszkańców Wrocławia zwykle Sąd Okręgowy we Wrocławiu, jeżeli choć jedno z małżonków nadal mieszka w okręgu, w którym małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania.

Co sąd musi orzec w wyroku rozwodowym?

W każdym wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga kilka kwestii z urzędu – nawet jeżeli żadne z małżonków o to nie wnosi (art. 57 i 58 k.r.o.).

Kwestia	Co dokładnie orzeka sąd	Kiedy
Rozwiązanie małżeństwa	że małżeństwo zostaje rozwiązane przez rozwód	zawsze
Wina rozkładu pożycia	czy i który małżonek ponosi winę; na zgodne żądanie stron sąd zaniecha orzekania o winie	zawsze
Władza rodzicielska	komu przysługuje; może ją pozostawić obojgu, powierzyć jednemu i ograniczyć drugiemu do określonych obowiązków i uprawnień	gdy są wspólne małoletnie dzieci
Kontakty z dziećmi	jak rodzic, z którym dziecko nie mieszka, będzie się z nim widywał	gdy są wspólne małoletnie dzieci
Alimenty na dzieci	w jakiej wysokości każde z rodziców ponosi koszty utrzymania i wychowania dziecka	gdy są wspólne małoletnie dzieci
Wspólne mieszkanie	sposób korzystania z mieszkania przez czas, gdy byli małżonkowie nadal w nim mieszkają	gdy małżonkowie wciąż mieszkają razem

Przy dzieciach sąd bierze pod uwagę pisemne porozumienie rodziców (tzw. plan wychowawczy), jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka. Co do zasady rodzeństwo powinno być wychowywane razem. Dobrze przygotowany plan wychowawczy często skraca całe postępowanie.

Co sąd może orzec na wniosek małżonka?

Poza elementami obowiązkowymi sąd może w wyroku rozwodowym rozstrzygnąć także inne sprawy – ale tylko wtedy, gdy małżonek o to wniesie:

• Podział majątku wspólnego – jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W praktyce sąd zgadza się na to głównie wtedy, gdy małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału.

• Eksmisja małżonka z mieszkania – wyjątkowo, gdy swoim rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.

• Alimenty na byłego małżonka (art. 60 k.r.o.) – dla małżonka w niedostatku, który nie jest wyłącznie winny. Małżonek niewinny może żądać alimentów od wyłącznie winnego także wtedy, gdy rozwód istotnie pogorszył jego sytuację materialną. Jeżeli żaden z małżonków nie jest wyłącznie winny, obowiązek co do zasady wygasa po 5 latach od rozwodu.

W czasie trwania sprawy można też złożyć wniosek o zabezpieczenie – np. alimenty na czas procesu, miejsce zamieszkania dzieci czy tymczasowe kontakty. To często najpilniejsza kwestia dla rodziców.

Po rozwodzie małżonek, który zmienił nazwisko, może wrócić do poprzedniego nazwiska. Wystarczy oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku (art. 59 k.r.o.).

Rozwód z orzekaniem o winie czy bez – co wybrać?

Rozwód bez orzekania o winie jest szybszy, tańszy i mniej obciążający, zwłaszcza dla dzieci. Rozwód z orzekaniem o winie ma sens, gdy wina ma realne skutki prawne – przede wszystkim dla alimentów między byłymi małżonkami.

	Bez orzekania o winie	Z orzekaniem o winie
Warunek	zgodne żądanie obojga małżonków	wniosek co najmniej jednej strony
Przebieg	często jedna lub dwie rozprawy	postępowanie dowodowe: świadkowie, dokumenty, nagrania, korespondencja
Koszty	niższe; zwrot połowy opłaty od pozwu	wyższe wynagrodzenie pełnomocnika, ryzyko zwrotu kosztów drugiej stronie
Alimenty na małżonka	tylko w niedostatku, co do zasady do 5 lat	niewinny może uzyskać alimenty od wyłącznie winnego także bez niedostatku i bez limitu 5 lat
Obciążenie emocjonalne	mniejsze	duże, zwłaszcza przy dzieciach

Wybór warto przemyśleć jeszcze przed złożeniem pozwu. Zmiana stanowiska w trakcie sprawy jest możliwa, ale może wydłużyć postępowanie. Szczególnie trudne są sprawy, w których drugi małżonek manipuluje, zastrasza lub stosuje przemoc psychiczną – wtedy strategia procesowa i zebranie dowodów mają kluczowe znaczenie.

Ile kosztuje rozwód w 2026 roku?

Podstawowy koszt rozwodu to 600 zł opłaty od pozwu – tyle samo przy rozwodzie z orzekaniem o winie i bez niego (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Ostateczna kwota zależy od tego, czy sprawa jest zgodna, czy sporna.

Pozycja	Kwota	Uwagi
Opłata od pozwu o rozwód	600 zł	stała, płatna przy składaniu pozwu
Zwrot przy rozwodzie bez orzekania o winie	−300 zł	sąd zwraca z urzędu połowę opłaty po uprawomocnieniu się wyroku, gdy rozwód orzeczono na zgodny wniosek stron
Zwrot przy pojednaniu	−600 zł	cała opłata, gdy pozew zostanie cofnięty wskutek pojednania w I instancji
Wniosek o podział majątku w pozwie	300 zł / 1000 zł	300 zł przy zgodnym projekcie podziału, 1000 zł w pozostałych przypadkach
Opłata skarbowa od pełnomocnictwa	17 zł	gdy działa adwokat
Mediacja skierowana przez sąd	do 450 zł	wynagrodzenie mediatora w sprawie niemajątkowej: 150 zł za pierwsze i 100 zł za każde kolejne posiedzenie
Opinia OZSS lub biegłego	od kilkuset zł	zaliczka, gdy sąd zleca badanie rodziny
Apelacja	600 zł	opłata równa opłacie od pozwu

Wynagrodzenie adwokata ustala się w umowie z klientem. Stawka minimalna w sprawie o rozwód wynosi 720 zł (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie) – to kwota, którą sąd zwykle zasądza od strony przegrywającej tytułem zwrotu kosztów. Rzeczywiste wynagrodzenie zależy od stopnia skomplikowania sprawy, liczby rozpraw i tego, czy toczy się spór o winę, dzieci lub majątek.

Osoba, której nie stać na koszty, może wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do wniosku dołącza się oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Jak przebiega sprawa rozwodowa we Wrocławiu krok po kroku

Zgodny rozwód bez orzekania o winie może zakończyć się nawet na pierwszej rozprawie. Sprawa sporna – o winę, dzieci lub majątek – trwa zwykle znacznie dłużej, nierzadko ponad rok.

1. Konsultacja z adwokatem – analiza sytuacji, wybór strategii (z winą czy bez), omówienie dowodów i kosztów.

2. Przygotowanie pozwu – żądania co do winy, dzieci, alimentów i mieszkania, ewentualnie wniosek o zabezpieczenie. Załącza się odpis zupełny aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia dzieci.

3. Złożenie pozwu w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu (lub innym właściwym sądzie okręgowym) i uiszczenie opłaty 600 zł.

4. Odpowiedź na pozew drugiego małżonka i ewentualne skierowanie stron do mediacji.

5. Rozprawa – przesłuchanie stron, przy sporze także świadków; przy dzieciach możliwa opinia OZSS.

6. Wyrok i uprawomocnienie – od wyroku przysługuje apelacja do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Wyrok staje się prawomocny, jeżeli apelacja nie zostanie wniesiona w terminie.

Adwokat rozwodowy we Wrocławiu – adw. Paulina Poszytek

Każdy rozwód jest inny, a decyzje podjęte na początku sprawy – o winie, dzieciach i mieszkaniu – wpływają na wiele lat życia po wyroku. W Kancelarii Adwokackiej adw. Pauliny Poszytek we Wrocławiu prowadzę sprawy rozwodowe od konsultacji i strategii, przez pozew i wnioski o zabezpieczenie, po reprezentację na rozprawach i w apelacji. Szczególną uwagę poświęcam sprawom, w których drugi małżonek ma cechy narcystyczne lub stosuje przemoc psychiczną.

Umów konsultację: Kancelaria Adwokacka adw. Paulina Poszytek, ul. Stanisława Dubois 7/4, 50-333 Wrocław, tel: +48 603 998 091 – kancelariaposzytek.pl