Gdzie lepiej odrzucić spadek – w sądzie czy u notariusza?

Masz sześć miesięcy od chwili, gdy dowiedziałeś się o tytule powołania do spadku, żeby go odrzucić. Dwie ścieżki prowadzą do tego samego skutku: wizyta u notariusza albo wniosek do sądu rejonowego. Która jest lepsza?

Co to znaczy odrzucić spadek?

Odrzucenie spadku to złożenie oświadczenia, w którym osoba powołana do dziedziczenia rezygnuje z przejęcia majątku i długów po spadkodawcy. Po skutecznym odrzuceniu traktowana jest tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku — a prawo do dziedziczenia przechodzi na kolejne osoby w porządku ustawowym lub testamentowym.

Oświadczenie można złożyć przed notariuszem albo bezpośrednio przed sądem rejonowym. Oba sposoby są równoważne prawnie; różnią się kosztami, czasem oczekiwania i stopniem formalności.

Odrzucenie u notariusza

Koszt

Taksa notarialna za odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku wynosi 50 zł netto (§ 8 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie stawek taksy notarialnej). Do tego dochodzą 23% VAT oraz opłata za wypisy aktu notarialnego — jeden wypis notariusz jest zobowiązany przesłać do sądu spadku.

Łączny koszt wynosi zazwyczaj 120–200 zł, w zależności od liczby potrzebnych wypisów.

Przebieg

1. Umów wizytę w wybranej kancelarii notarialnej.
2. Przygotuj dokumenty wskazane przez notariusza: akt zgonu spadkodawcy, dokument potwierdzający pokrewieństwo oraz własny dowód tożsamości.
3. Na miejscu notariusz odbierze oświadczenie i sporządzi akt notarialny, a jeden wypis prześle do właściwego sądu spadku.

Zalety

• Krótki czas oczekiwania — termin ustalasz bezpośrednio z kancelarią.
• Możliwość wyboru notariusza w dowolnym mieście — nie jesteś związany miejscem zamieszkania.
• Notariusz sam przesyła wypis do sądu, co eliminuje dodatkowy krok.

Odrzucenie w sądzie rejonowym

Koszt

Opłata sądowa od wniosku o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku wynosi 50 zł (art. 49 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Nie ma dodatkowych opłat za wypisy.

Przebieg

1. Złóż w sądzie rejonowym — właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania — pisemny wniosek o odebranie ustnego oświadczenia o odrzuceniu spadku. Do wniosku dołącz dowód uiszczenia opłaty 50 zł.
2. Poczekaj na wyznaczenie posiedzenia — zazwyczaj kilka tygodni.
3. Staw się w wyznaczonym terminie w sądzie i złóż oświadczenie przed sędzią lub referendarzem sądowym.

Zalety

• Niższy całkowity koszt — brak VAT i opłat za wypisy.
• Korzystne, gdy postępowanie spadkowe i tak toczy się przed tym samym sądem.

Porównanie

	Notariusz	Sąd rejonowy
Całkowity koszt	ok. 120–200 zł	50 zł
Czas oczekiwania	kilka dni	kilka tygodni
Stopień formalności	niski	wyższy
Wybór miejsca	dowolna kancelaria	sąd właściwy dla miejsca zamieszkania

Notariusz jest lepszym wyborem, gdy liczy się czas — zwłaszcza gdy termin sześciu miesięcy zbliża się ku końcowi. Sąd sprawdzi się przy ograniczonym budżecie lub gdy postępowanie spadkowe i tak się toczy.

Pamiętaj o terminie

Oświadczenie o odrzuceniu spadku musi zostać złożone przed upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule powołania do dziedziczenia. Niezachowanie tego terminu skutkuje przyjęciem spadku — wraz ze wszystkimi długami.

Jeśli masz wątpliwości, który tryb jest właściwy w Twojej sytuacji, warto skonsultować się z adwokatem przed podjęciem decyzji.